Chính phủ  nhiều nuốc Đông Nam Á từ Philippin, Thái Lan đến Indônexia … đều cho rằng vấn đề ly khai là do những bất mãn về kinh tế, chính trị, xã hội của các dân tộc thiểu số, chứ không có liên quan gì đến yếu tố tôn giáo. Song nghiên cứu tiến trình của các cuộc ly khai, chúng ta thấy yếu tố tôn giáo được thể hiện rất rõ trong nguyên nhân, trong mục tiêu, trong lực lượng ky khai và trong cả diễn biến.

Quá trình truyền bá Công giáo vào Việt Nam là một vấn đề đã được nghiên cứu nhiều, viết nhiều trên sách báo, tạp chí. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy có một vấn đề còn bỏ ngỏ, chưa được đề cập đến đó là: đặt Việt Nam và Philippin trong mối quan hệ  so sánh để thấy được điểm tương đồng và khác biệt trong quá trình truyền giáo diễn ra ở hai quốc gia.

嗣 德 聖 制 字 學 解 義 歌 Tự Đức Thánh chế tự học giải nghĩa ca (1) do vua Tự Đức biên soạn là một bộ tự điển song ngữ Hán - Nôm có giá trị. Gần đây bộ sách này một lần nữa lại được giới nghiên cứu quan tâm đặc biệt và nghiên cứu ở nhiều phương diện, như văn bản học, tự điển học, ngôn ngữ học... Tiếp tục trào lưu đó, chúng tôi đã mở rộng phạm vi nghiên cứu, xem chữ Hán, chữ Nôm trong bộ sách là đối tượng nghiên cứu trực tiếp dưới góc độ văn tự học, bước đầu tổng kết được một số kết quả như sau:

Các báo cáo tham dự hội nghị lần này phần lớn đã thể hiện sự nỗ lực, đầu tư của các tác giả trong cách thức thể hiện. Có nhiều báo cáo được trình bày khá công phu về hình thức, các chương mục, bảng biểu, số liệu, hình ảnh minh hoạ, thư mục tham khảo, phụ lục… thể hiện sự say mê và thái độ nghiêm túc trong nghiên cứu khoa học như “Thổ Hà-làng quan họ thứ 50” (Nguyễn Thị Ái Vân, Nguyễn Thị Vân, Hoàng Cẩm Vân) hay “Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch miền đất Tổ” (Nguyễn Thị Vân Anh), “Đền Cuông và lễ hội đền Cuông” (Đậu Thị Huyền) v.v…